سازه های زیر زمینی مترو و راه آهن

سازه های زیر زمینی مترو و راه آهن

نگرشی بر وضعیت سنگهای قیمتی ایران و جهان
نويسنده : محسن حسن زاده(مدیر وبلاگ) - ساعت ۸:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٥/۱۸
 

چکیده:

سنگهای قیمتی یکی از منابع درآمدزا و اشتغالزا در دنیا به شمار می رود که پتانسیل هنگفت و پرسودی را در خود نگاه داشته است. به طوریکه امروزه استخراج، فرآوری و صادرات سنگ های قیمتی بخش مهمی از اقتصاد کشورهایی چون آفریقای جنوبی، برمه، ، تایلند، چین، هند، ایالات متحده و بسیاری از کشورها را تشکیل می دهد و تصور حذف این صنعت برای تعدادی از این کشورها حکم حذف صنعت نفت در کشور ما را دارد. در صورتیکه در کشور ما علیرغم منابع قابل توجهی از سنگهای قیمتی تاکنون هیچگونه عملیات اکتشافی سیستماتیک واقداماتی برای استخراج و فرآوری صورت نگرفته است و تنها اندکی بصورت خام مورد بهره برداری غیراقتصادی قرار گرفته است. از مزیت های نسبی توسعه این صنعت در ایران می توان به وجود ذخایر قابل توجهی از سنگهای قیمتی در کشور، زمینه مذهبی مصرف مصنوعات سنگی و نیز ذوق و هنر ایرانی اشاره کرد.در این تحقیق بازار جهانی سنگهای قیمتی، ارزش افزوده و اشتغالزایی بالای این صنعت مورد بررسی قرار راهبردهای توسعه این صنعت در کشور و نیز نکات مثبت و منفی SWOT گرفته و با استفاده از روشآن مورد بحث قرار گرفته است.

کلید واژه ها: سنگ قیمتی، درآمد زایی، اشتغالزایی، مزیت نسبی

برای مشاهده کامل متن به ادامه مطلب بروید.


1: مقدمه :

بدون شک اگر قرار است شعار استقلال، خودکفایی و رهایی از صادرات تک محصولی نفت تحقق یابد، راهی جز شناخت تمامی امکانات و استعدادها، طراحی و برنامه ریزی، تلاش و مقاومت، برخورد اندیشه ها، تدبر و ایمان به خود وجود ندارد. با عنایتی که خداوند سبحان به میهن اسلامی از نظر ذخایر عظیم و گرانبها و تنوع مواد معدنی و به خصوص سنگهای قیمتی گوناگون داشته است ، ایران یکی از غنی ترن کشورهای معدنی جهان از حیث انواع ذخایر سنگهای قیمتی محسوب می شود.در همین راستا شایسته است با بهره گیری از کلیه امکانات بالقوه، ذخایر سنگهای قیمتی را شناسایی، اکتشاف و بر اساس یک برنامه مدون، بهره برداری کرده و با توسعه فرآوری و صنعت آن در راه بهبود و شکوفا ی هر چه بیشتر اقتصاد جامعه کوشید.

2: بحث:

1-مطالعه بازار

امروزه استخراج، فراوری و صادرات سنگ های قیمتی بخش مهمی از اقتصاد کشورهایی چون برزیل، کلمبیا، آفریقای جنوبی، استرالیا، برمه، سریلانکا، تایلند، چین، هند،کشورهای اروپایی، ایالات متحده و بسیاری از کشورها را تشکل می دهد. به صورتی که تصور حذف آن صنعت برای تعدادی از آن کشورها حکم حذف صنعت نفت در کشور ما را دارد.

براساس نشریه Mining انگلستان ارزش تولید و تجارت سنگهای قیمتی در سالهای گذشته به بیش از 600 میلیارد دلار رسیده است که از این رقم نزدیک به 10 میلیارد دلار مربوط به رژیم اشغالگر قدس(که خود وارد کننده سنگ های قیمتی خام است)، 20 میلیارد دلار به کشور تایلند و 18 میلیارد دلار به کشور هند اختصاص دارد(کاشانی،1381).

به طور کلی کشورهای آفر یقای و آسیایی عمدتاً صادرکننده سنگهای قیمتی خام وفرآوری شده و کشورهای اروپایی بیشتر واردکننده این کانی ها و تولیدکننده جواهرات و سنگ های قیمتی مصنوعی و اکثر کشورهای عربی و ایران واردکننده محصولات نهائی این کشورها می باشند. به صورتی که کشور عربستان به تنهایی مبادرت به واردات سالانه 600 تن طلا و جواهرات می نماید.

در یک نگاه به ارقام مربوط به ارزش تولیدات جهانی سنگ های قمتی خام و فرآوری شده و ارقام مربوط به ارزش تولید الماس صنعتی و دیگر سنگ های قیمتی که در صنایع مختلف استفاده می شوند و همچنن تولیدات الماس مصنوعی و دیگر سنگ های قیمتی که در لابراتوارها به طور مصنوعی تولید می شوند، عظمت این رشته از صنعت و معدن به خوبی روشن می گردد. امروزه اهمیت بازار جهانی سنگ های قیمتی به حدی است که در اکثر کشور های جهان متخصصین این رشته در محافل آکادمیک ویژه ای تحت نام گوهر شناسی(Gemology)تربیت میشوند.

بر اساس آمار ارائه شده از سوی بانک جهانی و مراکز اقتصادی بین المللی حجم مبادلات تجاری در جهان سالانه هزاران میلیارد دلار است، در این بین حجم تجارت فرش در تمام دنیا میانگینی بین 2 تا 4 میلیارد دلار را به خود اختصاص داده است) فخر موحدی ،1385(،با توجه به آمار فوق جاگاه تجارت کالاهای که حجم مبادلات آن بیش از 300 میلیارد تا 600 میلیارد دلار را به خود اختصاص می دهد به طور کامل برجسته است.کالاهایی سرمایه ای با ارزش افزوده بالا، اشتغالزا ، صنعتی کوچک . زود بازده و در صورت ایجاد بسترهای مناسب صنعتی بزرگ که به راحتی می توان هز ینه فرصت های آن را بازیابی و بازشناسی کرد.

به گزارش شورای بین المللی طلا حجم مبادلات صنعت طلا در جهان بیش از 320 میلیارد دلار و تجارت جواهرات بیش از 600 میلیارد دلار در سال 2005 بوده است(فخر موحدی، 1385).

2-تولید جهانی سنگ های قیمتی

قاره آفر یقا بزرگترین تولیدکننده الماس و قاره آسیا بزرگترین تولیدکننده سایر سنگ های قیمتی است.در سال 1999 از جهت وزنی 6/0 درصد تولیدات معدنی جهان را سنگهای قیمتی تشکیل داده در حالیکه از نظر ارزش 17 درصد ارزش تولیدات معدنی را به خود اختصاص داده است که در مقایسه با آمار و ارقام 1997میلادی به 2/0 درصد افزایش تولیدات معدنی سنگهای قیمتی و 4 درصد هم افزایش در ارزش تولیدات معدنی رسیده است. میزان تولید معدنی سنگ های قیمتی کل جهان به جز الماس در سال 1999 میلادی برابر با 2/56 میلیون قیراط بوده است که اولین تا دهمین کشور تولید کننده سنگ های قیمتی یه صورت نشان داده شده در شکل 1 می باشد.

شکل (1): کشورهای برتر تولید کننده سنگ های قیمتی در سال 1999

 در شکل 2 میزان تولد الماس کشورهای مختلف در سه سال متوالی آورده شده است. به طور کلی مهمترین

ذخایر الماس جهان درآفر قای جنوبی،استرالیا،کانادا و روسیه قرار دارد.

شکل(2): نمودار تولید الماس کشورهای مختلف طی سالهای 6-2004

3: واردات سنگ های قیمتی در جهان

کشورهای بزرگ واردکننده سنگ های قیمتی در جهان به ترتیب ایالات متحده امریکا، ملل متحد اروپا و ژاپن هستند که حدود80 -70 درصد واردات را در جهان به خود اختصاص داده است.

3-1-آمریکا

تولیدات سنگهای قیمتی آمریکا شامل عقیق، مرجان، بریل،گارنت، یشم، اپال، مروارید، کوارتز، سافایر، صدف، کهربا، توپاز، تورمالین، مروارید و بسیاری از سنگهای دگر می باشد. در سال 2006 ایالتهای تنسی، ارگن،آریزونا، کالیفرنیا، آرکانزاس، مونتانا و نوادا 81% سنگهای طبعیی آمریکا را تولید کردند. سنگهای مصنوعی یا آزمایشگاهی نیز توسط 4 شرکت در شمال کالیفرنیا، فلوریدا، ماساچوست و آریزونا تولید می شوند.

میزان تولید سنگ های قیمتی آمریکا در شکل 3 نشان داده شده است. همانگونه که از نمودار دیده می شود تولید سنگهای قیمتی در سالهای اخیر کاهش چشمگیری داشته که علت این امر کاهش تقاضای کشورهای دیگر به صدفهای آبهای شیرین و در نتیجه کاهش تولید این صدفها می باشد. در شکل3 میزان تولید سنگهای قیمتی آمریکا نشان داده شده است.

شکل(3): میزان تولید سنگ های قیمتی آمریکا طی سالهای 2006-1994

3-2 اروپا

دومین واردکننده بزرگ جواهرات در دنیا اتحادیه اروپا می باشد که 60% این واردات مربوط به 4 کشور انگلیس، آلمان، فرانسه و ا یتالیا می باشد و از 40 درصد باقمانده 20 درصد مربوط به کشور سوئیس می باشد و از آنجایی که سوئیس کشوری کوچک با جمعیتی حدود 7 میلون نفر می باشد، بیشتر این واردات، مجدداً صادر می گردد.

3-3-ژاپن

سومین کشور وارد کننده جواهرات در دنیا ژاپن می باشد که در حال حاضر خود به یکی از کشورهای بزرگ صادر کننده تبدل شده است و در زمینه پرورش مروارید از پیشروترین کشورها در دنیا می باشد به همن دلیل میزان واردات آن طی سالهای اخیر کاهش یافته است. میزان واردات سنگ قیمتی این کشور در سالهای مختلف به صورت شکل 7 می باشد.

شکل(4): تولید سنگهای قیمتی آمریکا طی سالهای 2006-1994

 

شکل(5):میزان واردات سنگ قیمتی ژاپن طی سالهای 2005-1990

شکل(6): میزان واردات سنگ اروپا در سال 20000

شکل (6): میزان واردات سنگ اروپا در سال 20000

4- صادرات سنگ های قیمتی در جهان

بزرگترین صادرکنندگان سنگ های قیمتی دنیا سه کشور آسیا یی هنگ کنگ، تایلند و هند هستند.

4-1- هند:

صنعت سنگهای قیمتی و جواهرات هند با رشد قابل توجه20-15% در سال در حال توسعه است و سهم عظیمی در میزان اعتبار موجود در خزانه ملی کشور خود دارد. این صنعت در زمینه توسعه پتانسیلها درسالهای آینده نیز امیدوار کننده به نظر می رسد. با توجه به رشد 27/29% در میزان صادرات در سال مالی 05-2004 (از ماه مارس تا آوریل)، این صنعت هم اکنون هدف صادراتی خود را تا سال 2007 تا سقف 20 میلیارد دلار آمریکا تعیین نموده است.

شکل(7): نمودار صادرات سنگهای قیمتی هند طی سالهای 2006-1970

با اولین حضور نسبتاً کمرنگ بخشی کوچک و سازمان نیافته در سالهای دهه 50 هم اکنون ا ین صنعت به یک پشرو و رهبر جهانی در زمنه تراش الماس تبدیل شده است، به گونه ای که از هر 12 الماس موجود در بازار های جهانی 11 عدد در هند تراش خورده و صیقل داده شده اند. سهم هند در بازار الماسهای تراش خورده در دنیا از نظر ارزش 60%،از نظر میزان85% و از نظر تعداد قطعات 92%می باشد.

در بخش جواهرات این صنعت با رشد 40%در میزان صادرات طی سال 2004 مواجه بوده است،که هم اکنون هند را به هدف آتی منابع جواهرات تبدیل کرده است.

4-2- تایلند

تایلند در آسیای جنوب شرقی با مساحتی حدود یک چهارم ایران و جمعتی حدود60 میلون نفرقرار دارد. درآمدهای ارزی این کشور عمدتاً از طریق توریست، فروش برنج،پارچه،لباس،مونتاژ قطعات کامپیوتری و الکترونیکی و ماشین آلات و اتوموبیل و تجارت سنگهای قیمتی است.

بها دادن به صنعت جواهر و سنگهای قیمتی موجب رونق این صنعت و جذب حجم عظیمی از سرمایه به این کشور گشته به گونه ای که در سالهای اخیر بانکوک را پایتخت جواهر جهان می نامند.

کشف معادن یاقوت(Ruby) و یاقوت کبود (Sapphire) در این کشور موجب جذب سرمایه های داخلی و خارجی برای استخراج این معادن شد.اکنون که معادن Ruby تقریبا به اتمام رسیده و معادن سافایر نیز رو به اتمام است ولی سرمایه گذاریها در امر فراوری چنان سنگین بوده که در حال حاضر قسمت عمده سنگهای قیمتی استخراج شده در سراسر جهان جهت فراروی چنان سنگین بوده که در حال حاضر قسمت عمده سنگهای قیمتی استخراج شده در سراسر جهان جهت فراوری به این کشور آورده می شوند. بطوریکه 70% سافایر هاو 90 % روبی ها در مسیر خود از معدن به مشتری نهایی یک روز را در تایلند می گذرانند. بطور کل بجز الماس و تا حدودی زمرد،قسمت بزرگی از معاملات دیگر سنگهای قیمتی در تایلند انجام می گیرد.این خرید و فروشها نیاز به تخصصهای بالایی دارد زیرا بدون داشتن علم لازم، خرید و فروش سنگهای قیمتی به صورت خام امکانپذیر نمی باشد.

جدول (1): صادرات سنگ قیمتی تایلند طی سالهای 2004-2002

5-بازار سنگ های قیمتی ایران

براورد آماری کارشناسان دولتی در سال 1380،45 میلیون دلار گردش مالی در زمنه همه سنگ های قیمتی است که از این میزان 70 درصد مربوط به الماس، یاقوت، زمرد و 30 درصد مربوط به دیگر سنگ های قیمتی بوده است و لیکن کارشناسان حرفه ای غیر دولتی با توجه به تعداد 70 هزار واحد صنفی طلا و جواهر 5/2 درصد به صورت حرفه ای و مستقم مرتبط با تجارت سنگ های قیمتی هستند(یعنی1750 واحد تجاری و بازرگانی)، تجارت روزانه هر واحد را مستقلا درامرسنگ های قیمتی 500دلار ارزیابی مینمایند..این بدان مفهوم است که در خلال سال 315 میلیون دلار گردش مالی داخلی در امر سنگ های قیمتی وجود داشته که از این میزان بالغ بر 70 درصد واردات غیر رسمی و 30 درصد از منابع ومعادن داخلی آن هم به صورت غیردقیق و غیررسمی برآورد شده است.اختلاف رقم 45 میلون دلار تا 315 میلون دلار در سال را می توان ناشی از نبودن سلسله قوانین موضوع تجاری- بازرگانی،نبودن سیستم متمرکز کارشناسی ارزیابی، عدم تقویم و تسجیل سنگهای قیمتی، نبودن هچگونه آمار و گزارش رسمی و متولی آمار مربوطه در کشور دانست و بنا به همین دلایل آمار رسمی از میزان واردات و صادرات در کشور وجود ندارد. با این وجود یک بررسی و بازدید در سطح بازار تهران و شهرستانها حکایت از واردات قابل توجه این سنگها به ویژه الماس ، زمرد و یاقوت به ایران دارد.علاوه بر این سنگها، انواع عقیق، هماتیت، یشم و غیره به صورت ساخته شده نظیر انگشتر، تسبیح و نگین پیاده و نیز انواع فیروزه آمریکایی و لاجورد افغانستان بصورت خام وارد شده و می شود. طبق یک برآورد میزان واردات سالانه سنگهای قمتی ایران 400 میلون دلار تخمن زده شده است که قریب به 100 % سنگهای قیمتی ایران را شامل می شود.

6-فرآوری سنگ های قیمتی در جهان

در جهان مراکز متعددی جهت فرآوری سنگهای قیمتی وجود دارد و می توان گفت در تمامی کشورهای بزرگ حداقل یک مرکز برای این منظور وجود دارد. بزرگترین مرکز در جهان در شهر اوبراشتاین در آلمان است که درطی قرون متمادی مرکز فعالی دراین رشته بوده است. از جمله می توان تراش سنگهای جواهر، تراش الماس، حکاکی بر روی سنگ، تراش مجسمه، سوراخ کردن گوی ها و طراحی جواهر و غیره را نام برد. بر اثر پیشرفت صنعت تراش در این رشته اکثر کارگاهها به صورت تخصصی فقط بر روی یک نوع تراش یا حرفه مشغول می باشند. برای مثال، ممکن است کی از آنها فقط در سوراخ کردن انواع دانه ها فعالت داشته باشد در حالیکه دیگری تنها در حکاکی بر روی سنگ بخصوصی فعالت دارد.هزینه تراش از چندین دلار برای هر قیراط از یک سنگ چند وجهی بسیار کوچک تا چند سنت برای هر قیراط برای سفارشهای بزرگ متفاوت است.

پس از جنگ جهانی دوم ،مرکز مهم دیگری نیز درهنگ کنگ توسعه یافته است که در اثر مهاجرت وسیع بسیاری از سنگ تراشان ماهر چینی از مراکز سنتی و باستانی سنگ تراشی در کانتون و پکن به هنگ کنگ پدید آمده است.تنوع وسیعی از کارهای مختلف از جمله تراش نگین های چند وجهی و محدب، دانه، حکاکی های ریز و درشت و قطعات تزئینی در این مرکز گرد هم آمده اند. در ژاپن نیز کارگاههای تراش خانوادگی در شهر کوفو وجود دارد و بیشتر سنگهای وارداتی را تراش و حکاکی می کنند ولی در حکاکی نسبت به چینی ها از موفقت کمتری برخوردار می باشند.

در کشور هندوستان این صنعت بصورت چشمگیری در حال پشرفت است ولی تا اکنون کیفت تراش هندی ها در حد مطلوبی نمی باشد و هنگام نصب بر روی زیورآلات با مدلهای مدرن احتیاج به تراش مجدد دارند. این کشور به دلیل نرخ پایین دستمزد تراش موفق شده است توجه بسیاری از علاقمندان را به خود جلب کند و در رقابت با سایر کشورها سهم روز افزونی از بازار را به خود اختصاص دهد.

مراکز تراش مهمی در لندن و پاریس و چند جای دیگر در اروپا نیز ایجاد شده اند.تراش پیروپ (نوعی گارنت) استخراج شده از ذخایر محلی در ناحیه بوهم در کشور چک که در زمانی وضعیت شگفت انگیزی داشت در حال حاضر در یک نقطه پایین به سر می برد ولی در حال جبران ضعف خود می باشد.

سنگهای زیرکن معروف تایلند به صورت زیبایی توسط سنگ تراشان تراشیده می شود که هم اینک مقادیر زیادی از سنگهای کوارتز با قیمتهای پایین را نیزمی تراشند.در تایلند علاوه بر زیرکن نگین های چند وجهی خوبی از یاقوت قرمز و کبود تراشیده می شود. اکثر دست اندرکاران این رشته معتقدند که کارهای چند وجهی در بانکوک از یک کیفت بالای استثنایی برخوردار هستند و قیمتهای سنگهای کوچک که عموماً چند قیراطی یا کمتر هستند و برای مثال از یاقوت ساخته شده اند نسبتاً پاین هستند.در این کشور واردات سنگهای قمتی و الماس از سایر کشورها جهت تراش و صادرات مجدد نیز مورد توجه قرار گرفته و تلاش زیادی برای توسعه آن در جریان است.تعادلی از کیفت و قیمت کم دستمزد نیز توجه برخی سرمایه گذاران غربی را به خود جلب کرده است و تعدادی از آنها دفاتر و شعباتی در این کشور دایر کرده اند.

7- فرآوری سنگ های قیمتی در ایران

تراش سنگهای قیمتی در ایران قدمتی نسبتاً طولانی دارد. این فن عمدتاً در تراش فیروزه و سپس عقیق از سالهای دور تا به امروز ادامه داشته است با ان حال متأسفانه صنعت فرآوری سنگهای قیمتی در ایران بصورت سنتی و بسیار ابتدایی می باشد و در زمینه طراحی جواهرات ،رنگ آمیزی ،بهبود بخشی ، تراش مدرن ،تراش فانتزی ،حکاکی ،آموزش های فرآوری و غیره هچگونه توجهی نشده و سبب از بین رفتن اشتغالزایی در این صنعت شده است . در حال حاضر مهمترین مرکز تراش این سنگها در استان خراسان و در شهرستان مشهد می باشد.شهرستان مشهد از یک سو مهمترن شهر نزدیک به معدن فیروزه نیشابور است و از سوی دگر مهمترین شهر زیارتی شیعیان و مومنان در ایران می باشد و از آنجایی که غالب علاقمندان سنگهای فیروزه و عقیق درایران بیشتر با انگیزه های ناشی از عقاید دینی به خرید و استفاده این سنگها مبادرت می ورزند ، در نتیجه شهرمشهد محل مناسبی برای توسعه این صنعت و تجارت محصولات آن در طی سالیان بسیار بوده است.سنگ تراشان مشهد تماماً از وسایل بسیار ساده و بعضاً ابتدایی برای تولید نگین های محدب استفاده می کنند. عقیق تراشان مشهد مواد اولیه خود را از اسلب های وارداتی عقیق از آلمان که غالباً رنگ شده نیز می باشند تهیه می نماند.بخش دیگری از سنگهای عقیق از کوهها و دشتهای استان خراسان به شیوه های سنتی جمع آوری می گردد.فیروزه تراشان مشهد نیز سنگهای خود را از معدن فیروزه نیشابور خریداری می نمایند. البته در گذشته از ذخایری در دامغان نیز استفاده می شده است. مقادیری نیز از آنچه در بین ایشان فیروزه قوچانی نامیده می شود که در حقیقت کریزوکولا( سیلیکات مس) است نیز تراشده شده است.در تهران نیز تعداد محدودی سنگ تراش وجود دارد. در طی تحقیقات به عمل آمده در تمام سطح تهران تنها سه نفر شناسایی شدند که توانایی تراش نگین های چند وجهی را دارند که البته این کار را به صورت مستمر و تولید تجاری انجام نمی دهند. علاوه بر تهران در قم نیز به صورت محدودی تراش نگین های محدب انجام می شود.

8- پتانسیل سنگهای قیمتی ایران

امروزه در کشور ما چنانچه یک بهره بردار قادر باشد توان های بالفعل یک معدن را در گام نخست بررسی و با دقت مورد شناسای و کنکاش قرار دهد، هچگاه به جهت دستابی به سنگهای کمیاب و با ارزش با مشکل مواجه نخواهد شد، زیرا که به جراءت می توان اینگونه مطرح نمود که در حال حاضر اکثر قریب به اتفاق بهره برداران معدنی به علت عدم شناخت کافی از سنگهای با ارزش و نحوه بهره وری از آنها چه بسا روزانه مقادیر قابل توجهی از این دست سنگهای مطرح و قابل قبول را از دست رفته تلقی و بعنوان سنگ باطله به حساب می آورند. به عنوان مثال چنانچه یک معدنکار سنگ سیلسی در یک دوره آموزشی شرکت نماید هیچگاه بلورهای در کوهی موجود در سنگ معدن را که از ارزش بالایی برخوردار است از دست نمی دهد، درمعدن مس تلخه، فلورین لعل کان، مس رشید آباد و ... مواردی ا ینچنن مشاهده شده که متاسفانه توجه خاصی به آنها نشده وچه بسا از این قبیل سنگهای با ارزش افزوده بالا روزانه در بسیاری از معادن فعال در حقیقت بخشی از سنگهای باطله بوده و از دست رفته تلقی می گردند . عملیات پی جویی و اکتشاف سنگهای قیمتی تا کنون در پنج استان اجرا شده است که وجود بسیاری از سنگهای قیمتی از جمله انواع مختلف عقیق، گارنت، کریزوکولا، فلورن، رز کوارتز، تورمالین، آندالوزیت و مالاکیت به اثبات رسیده است. در حال حاضر از بین منابع عظیم موجود در کشور فقط 6 محدوده سنگهای قیمتی شامل معدن فیروزه نیشابور، معدن کلسدوئن قم، معدن عقیق بایگ معدن کوه گبری رفسنجان و معدن گارنت کوه گبری شرقی دارای پروانه بهره برداری بوده و استخراج می گردد که آن هم نه به طور اصولی بلکه به روشهای نادرست انجام می گیرد.

البته نکته قابل ذکر اینکه بسیاری از معادن سنگهای قیمتی در حال بهره برداری نیز به دلیل پرداخت کم حقوق دولتی به نامهای معادن دیگر پروانه بهره برداری اخذ نموده اند.

9-ارزش افزوده سنگهای قیمتی

بسیاری از منابع خدادادی و غنی سنگها و کانیهای قیمتی موجود در ایران که جزء سرمایه های ملی محسوب می گردد و در حال حاضر به دلیل عدم شناخت کافی از ارزش و سود اقتصادی آن به صورت خام مورد بهره برداری قرار گرفته و از طرق دبی و امارات برای فراوری به کشورهایی مانند هند و پاکستان برده می شود و بعد از فرآوری دوباره بصورت قاچاق وارد کشور می شود. این کار باعث می شود دیگران از ارزش افزوده مواد اولیه ی ما استفاده نمایند که این کار علاوه بر سوء استفاده های کلان توسط واسطه ها، باعث می شود کارهای تولیدی در کشورمان نیز متوقف شود. به عنوان مثال در حال حاضر سنگ فلوریت که ا یران یکی از منابع غنی این سنگ چه از حیث ظرفت و چه از حیث تنوع رنگی (هر 7 رنگ موجود ) می باشد به صورت فله با مبلغی در حدود 000،30 تومان در هر تن فروخته می شود و در نهات به صورت کاتالیزور همراه با سنگ آهن در کوره یی سوزانده می شود. حال آنکه این سنگ پس از فرآوری و تبدیل به محصولاتی از قبیل نگین در کشورهای دگر به صورت دلار بر گرم به فروش می رسد و ارزش یک تن محصول فرآوری شده این سنگ بیش از 000،100 برابر قیمت خام آن می شود و یا همین سنگ به کشوری مانند آلمان به همین بهای ناچیز فروخته می شود و در نها یت به صورت پودر فلوراید در خمیر دندان به خودمان فروخته می شود.

10-اشتغالزایی

بخش فرآوری سنگهای قمتی در کشور بخشی است که کمتر فعالیتی در آن صورت می گیرد و عده معدودی در بخش نگین تراشی و افراد انگشت شماری هنرمند در تراش هنری سنگها مشغول می باشند.از طرفی بازار مصرف بزرگی در کشور وجود دارد که همچنان نیازمند محصولات تولیدی این بخش است. پائین بودن هزینه های تولیدی اعم از تجهیزات ، آموزش و مکان از فاکتورهای مهم آن است که شخص حداقل با 000،000،5 ریال سرمایه می تواند در منزل خود مشغول به کار شود، در صورتیکه طبق برآورد های انجام گرفته میزان سرمایه گذاری لازم برای ایجاد هر شغل در عرصه صنعت و معدن حدود 50-30 میلیون تومان می باشد.وسعت به کارگیری و اشتغالزایی همگن حرفه ای و غیر حرفه ای این صنعت به حدی است که به عنوان مثال کارخانه Gem&Gem چین3000 نیروی کاری را به صورت مستقیم و چندین هزار نیروی کاری را به صورت غیر مستقیم مشغول به کار کرده است و یا در کشور تایلند حدود 5/1 میلیون نفر ودر کشور هند حدود 3 میلیون نفر در این صنعت اشتغال دارند.به طور کلی توسعه این صنعت در کشور موجب رونق بخشیدن به بسیاری از صنایع و ایجاد اشتغال در زمینه های زیر خواهد شد:

  1. صنعت ساخت زیورآلات طلا و نقره
  2. اکتشاف و بهره برداری معدنی
  3. طراحی سنگهای قیمتی و فلزات
  4. تجارت سنگهای قیمتی و زیور آلات
  5. تولید ماشین آلات و قطعات یدکی این صنعت در کشور

3: نتیجه گیری

وجود اقتصاد تک محصولی متکی به نفت، مانع حضور پر رنگ بخش معدن در عرصه اقتصاد کشور است لیکن به رغم آنکه ا یران یکی از کشورهای غنی معدنی جهان به شمار می آید، در حال حاضر بیش از دهها نوع ماده معدنی از خارج وارد می شود که یکی از دلایل آن کمبود تولید مواد خام معدنی و سطح غیر قابل قبول فناوری در رشته فرآوری مواد خام معدنی است.

سنگ قیمتی یکی از منابع درآمدزا و اشتغالزا اما ناشناخته عظیم کشورمان می باشد که پتانسیل هنگفت پر سودی را در خود تاکنون در این سرزمن انباشته نگاه داشته و تنها اندکی به صورت خام مورد بهره برداری غیر اقتصادی قرار گرفته است. به طوری که قسمت انبوهی از سنگهای قیمتی استخراج شده، به شکل مواد اولیه و عمدتاً به صورت قاچاق از کشور خارج شده و برای فرآوری به کشورهایی مانند هند و پاکستان برده شده و دوباره به صورت قاچاق به کشور باز گردانده می شود که این عمل نه تنها باعث استفاده دیگران از ارزش افزوده مواد اولیه ما می گردد بلکه موجب راکد ماندن کارهای تولیدی در داخل کشور نیز می گردد. لذا اندیشه و دستان توانایی را می طلبد تا با به کارگیری اندک امکانات کارگاهی و افراد متخصص و غیرمتخصص بومی هر گرم از این سنگها را به گوهر تبدیل کرده و با فروش آنها در بازار جهانی سود شایانی را نصیب همگان به ویژه افراد شاغل در ا ین صنعت نما ید .از مهمتر ین اهداف این تحقیق می توان به موارد زیر اشاره کرد:

-1 بکار گیری و اشتغالزایی وسیع و ترویج تکنولوژی بکارگیری سنگهای معدنی کم ارزش و حتی ضایعات صنایع دیگر.

-2 احداث کارخانه مادر و ساخت ماشین تولید ابزار آلات تکنولوژی و شکل دهی هندسی به سنگ.

-3 همگانی کردن خانه به خانه آموزش و فعال شدن رشته های تحصیلی در سطح دبیرستان و دانشگاهی .

-4 جلوگری از غیر بهینه مصرف شدن سنگهای قیمتی به شکل ماده خام اولیه و حتی استفاده از آنها به عنوان ماده سوختنی.

-5 ایجاد مرکزی بعنوان بورس طلا و جواهرات در ایران.

-6 ایجاد بانک طلا و سنگهای قیمتی جهت تامین مواد اولیه مورد نیاز صنعت کار.

-7 تبدیل جایگاه تولید کنندگان از صنف به صنعت.

-8 تغییر دیدگاه ارگانهای حمایتی به این صنعت در جهت پشتیبانی همه جانبه از نظر تسهیلات، تخفیف های مالی و حمایت های تعرفه ای و جلوگیری قاطع از قاچاق واردات سنگهای فرآوری شده در جهت رشد صنعت فرآوری در داخل.

4: مراجع:

1: ادب، د،1381، جهان جواهرات، کلات جواهر شناسی، جلد اول، چاپ سوم، موسسه چاپ و انتشارات یادواره اسدی، ص 24.

2: کاشانی،ح،1386 ، طرح تاسیس برج جواهرات ا یران،وزارت صنا یع و معادن.

3: فخر موحدی ،ع ،1385 ، نشره طلا و جواهر، شماره 37 و 38، ص16و58.

4: مرکز پژوهش های دانشگاه تربیت مدرس، طرح همایش گوهر ایرانی،1385.

5: Miller.Anna M and Sikankas.J,1994,Standard catalog of Gem values

6: Durlabhji,R,2007,Solitaire,The indian Gem & Jewellery Magazin.p21-25

7: www.colored-stone.com/stories/jul06/gemimports.cfm

8: www.colored-stone.com/stories/jul06/gemimports.cfm